Samenvatting
| Archiefnummer: |
Jurisprudentie @ctueel 2010-304 |
| |
|
| Instantie: |
HR 9 juli 2010, BL3262, 09/00321 |
| Onderwerp: |
Geen onrechtmatige overheidsdaad. Staat niet aansprakelijk voor schade door vuurwerkramp aan omliggend bedrijf. |
| Artikelen: |
Art. 6:162 BW, art. 166 lid 1 Rv |
| |
|
| Casus: |
Eisers in cassatie zijn verzekeraars optredend namens verzekerde, Grolsche Bierbrouwerij Nederland B.V. ('Grolsche'). Verweerder in cassatie is de Staat der Nederlanden ('de Staat'). Op 13 mei 2000 heeft zich de vuurwerkramp in Enschede voltrokken. De explosies hebben de vuurwerkopslag van S.E. Fireworks ('SEF') verwoest en onder meer grote schade veroorzaakt aan het bedrijfscomplex van Grolsche.
Aan SEF was door de gemeente een vergunning verleend voor het opslaan van vuurwerk. Verzekeraars vorderen veroordeling van de Staat voor het bedrag (van ruim EUR 60 miljoen) dat verzekeraars in verband met de schade als gevolg van de vuurwerkramp aan Grolsche hebben uitgekeerd wegens onrechtmatig handelen van de Staat tegenover Grolsche.
De rechtbank heeft de vordering afgewezen. Bij het hof betogen verzekeraars dat de kennis die de Staat na de vuurwerkexplosie bij het bedrijf MS Vuurwerk in Culemborg had verkregen, de Staat verplichtte om effectieve maatregelen te treffen tegen de dreiging van een massa-explosie in de omgeving van woningen en bedrijven en tot het wegnemen van ieder restrisico. Verzekeraars voeren aan dat het stilzitten in gevaarlijke situaties als de onderhavige en het verzuim van de Staat zijn eigen veiligheidsbeleid na te leven, beide onrechtmatig zijn. Het door de Staat genoemde veiligheidsbeleid is in strijd met de effectbenadering ten aanzien van inrichtingen met een massa-explosiegevaar waaraan de Staat op grond van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur gebonden is, aldus verzekeraars. Het Hof oordeelt dat overheidsaansprakelijkheid niet kan worden aange-nomen op de enkele grond dat een risico is verwezenlijkt waarvan de overheid op de hoogte was. Uit de risico's die de Staat kende of behoorde te kennen, gelet zowel op de ernst van de mogelijke effecten als de kans dat deze effecten zouden optreden, vloeit niet voort dat de Staat een rechtplicht had om maatregelen te nemen.
|
| |
|
| Rechtsvraag: |
Was de Staat op grond van haar eigen veiligheidsbeleid verplicht maatregelen te treffen waardoor er geen enkele kans op een massa-explosie met onaanvaardbare schadelijke gevolgen voor de omgeving kon bestaan?
Heeft het hof miskend dat schending van de plicht effectieve veiligheidsmaatregelen te nemen ook tot aansprakelijkheid leidt indien het gevaar zich realiseert op een wijze of met gevolgen die de dader niet kende, als de verwezenlijking van dat gevaar zou zijn voorkomen door de veiligheidsmaatregelen die hadden behoren te worden getroffen ten aanzien van de bekende risico's?
Was de Staat sinds de Culemborgvuurwerkramp op basis van de 'kelderluikcriteria' gehouden maatregelen te nemen, en geen andere maatregel kon doeltreffend zijn dan een verbod van vuurwerkbedrijven in een bebouwde omgeving?
Heeft het hof de verzekeraars ten onrechte, of op onbegrijpelijke gronden, niet toegelaten tot het leveren van het door hen aangeboden getuigenbewijs?
|
| |
|
| Beslissing: |
De Hoge Raad verwerpt het beroep.
Het door de Staat gevoerde veiligheidsbeleid hield niet in dat hij elke kans op een massa-explosie, hoe klein ook, uitsloot. Er is geen rechtsgrond aan te wijzen die de Staat verplicht ten aanzien van explosies, gelet op de ernst van de mogelijke effecten, geen enkele kans op een massa-explosie met onaanvaardbare schadelijke gevolgen voor de omgeving mag laten bestaan. Het hof heeft het daadwerkelijk door de Staat gevoerde effectbeleid beoordeeld en oordeelde dat in dit beleid van enige inconsistentie geen sprake was. Dit oordeel acht de HR begrijpelijk.
De Staat heeft niet in enig opzicht zijn plicht veiligheidsmaatregelen te nemen ter vermijding van de hem bekende gevaren geschonden.
Het beroep van verzekeraars dat geen andere maatregel in aanmerking kwam dan een verbod van vuurwerkbedrijven in een bebouwde omgeving, gaat niet op omdat de situatie bij SEF niet vergelijkbaar was met die van Culemborg. Voor zover verzekeraars zich ook afgezien daarvan hebben beroepen op nalatigheid van de Staat met betrekking tot de hem bekende gevaarsfactoren, gaat dit beroep evenmin op, hetzij omdat de Staat die factoren niet kende en ook niet behoefde te kennen, hetzij omdat hij in het licht van de kennis die hij wél had, niet anders had hoeven te handelen dan hij in feite heeft gedaan in aanmerking genomen dat de Staat, wat de onderhavige grondslag van de vordering betreft, uitsluitend is aangesproken op de grond dat hij onvoldoende maatregelen heeft genomen om een door anderen in het leven geroepen gevaarlijke situatie op te heffen.
Het hof heeft op begrijpelijke gronden de bewijsaanbiedingen van verzekeraars gepasseerd als onvoldoende gespecificeerd, waarbij het kennelijk met name in aanmerking heeft genomen dat daarin niet of onvoldoende is vermeld in hoeverre de getuigen meer of anders kunnen verklaren dan zij al hebben gedaan.
|
| |
|
| Opties: |
|
|
|
|
|
